Webinar: Oogheelkunde en de taakherschikking in de eerste lijn | Terugkijken & verslag

Kijk het webinar terug

Veelgestelde vragen

Tijdens het webinar kwamen veel vragen binnen. We hebben de meest gestelde vragen gebundeld met de antwoorden van oogarts Fokke Postema. ‍

Je kunt het document hier downloaden.

Webinarverslag

Een groeiende vraag naar oogzorg

Door de vergrijzing groeit het aantal huisartsbezoeken voor oogklachten met naar verwachting 4–5% per jaar. Infecties komen het meest voor, maar ook cataract, glaucoom en netvliesaandoeningen nemen toe. Vrijwel alle ooginfecties worden in de eerste lijn afgehandeld, toch blijven er jaarlijks circa 1 miljoen patiënten over voor de tweede lijn.

De capaciteit om die zorg op te vangen groeit mee. De meeste optometristen werken in optiekzaken en door meer opleidingsplaatsen bij de Hogeschool Utrecht stijgt hun aantal naar verwachting tot circa 2.000 in 2042. Volgens het Nivel is dat voldoende voor de laagcomplexe oogzorg.

Zo werkt de route via de optometrist

Naast de klassieke route, direct naar de oogarts, is er de paramedische route. De huisarts verwijst via het Ksyos-platform naar een aangesloten optometrist of orthoptist. Die onderzoekt de patiënt met eigen apparatuur en legt het onderzoek voor aan een van de ruim 170 oogartsen, die binnen twee dagen adviseert. De uitslag gaat naar de patiënt en via een EDIFACT-bericht naar de huisarts.

Samen beslissen optometrist en oogarts of een fysieke verwijzing nodig is. Laagcomplexe en chronische zorg, zoals glaucoomcontroles nadat de streefdruk is vastgesteld, kan daarna in de eerste lijn blijven. Dat is hard nodig: volgens Postma had in zijn klinische tijd ongeveer de helft van de nieuwe consulten geen specialistische zorg nodig, terwijl de wachttijd bij de polikliniek kan oplopen tot meer dan 12 maanden.

Wat blijft bij de huisarts of de SEH?

Een paar klachten horen niet bij de optometrist. Postma zette ze op een rij:

• Trauma: scherm het oog af (geen oogkapje bij de hand? Gebruik een dop van stevig karton) en verwijs naar de SEH.
• Corpus alienum en erosie: leg 24 uur een zalfverband aan met een indifferente zalf. De cornea rond het ijzerdeeltje verweekt dan, waarna je het met een gebogen naald (ca. 20G) onder vergroting in zijn geheel verwijdert. Gebruik geen oogboortje en geef nooit verdovende druppels mee: die remmen de wondgenezing.Chemisch letsel: direct en overvloedig spoelen.
• Bacteriële conjunctivitis: schoonhouden is het belangrijkst. Chlooramfenicol werkt beter dan fusidinezuur; bij leveringsproblemen kun je tobramycine- of gentamicinezalf geven.

Verwijzen naar de optometrist

Voor de meeste andere oogklachten is de optometrist of orthoptist een goede eerste stap:

• Visusklachten, ook bij bekende oogaandoeningen en zelfs bij acute visusdaling. Die moet snel gezien worden. Dat kan door de optometrist, die korte lijnen heeft met de polikliniek.
• Refractieproblemen die de opticien niet oplost (objectieve meting met cyclopentolaat) en myopie bij kinderen: advies volgens de 20-20-2-regel, myopieremmende glazen of lenzen en atropine, met controle van de aslengte.
• Cataract zonder klachten of zonder operatiewens, en monoculair dubbelzien. Binoculair dubbelzien (bij ouderen vaak een abducensparese) gaat via de orthoptist, die zo nodig een tijdelijk prisma geeft; verwijs daarnaast naar de neuroloog.
• Flitsen passen bij een glasvochtloslating (10–15% kans op een netvliesdefect), niet bij een ablatio. De optometrist kan binnen een week een defect uitsluiten. Gezichtsvelduitval is wel verdacht voor een ablatio: dan dezelfde of de volgende dag naar de oogarts.
• Tranen en droge ogen komen meestal door traanklierinvolutie, knipperinsufficiëntie (beeldschermgebruik, Parkinson) of blefaritis (ooglidranden poetsen). Zelden ernstig; uitleg is de kern.
• Verhoogde oogdruk: de optometrist meet de druk, beoordeelt de papil en maakt een OCT. Vuistregel: tot 30 mmHg normale wachttijd, 30–40 mmHg iets eerder, boven 40 mmHg met spoed. Bij glaucoom in de familie geldt een normale wachttijd.
• Preventie en geruststelling: routinecontroles en screening bij glaucoom (8–10% bij eerstegraads familieleden) of maculadegeneratie in de familie.

Vragen

De deelnemers stelden veel vragen. Dit waren de vijf meest gestelde:

1. Hoe verwijder je een corpus alienum zonder oogboortje? Leg 24 uur een zalfverband aan met een indifferente zalf. De cornea rond het ijzerdeeltje verweekt dan, waarna je het met een gebogen naald (ca. 20G) onder vergroting in zijn geheel verwijdert.
2. Waar vind je een betrouwbare optometrist in de regio? Via de ledenlijst van de Optometristen Vereniging Nederland (OVN).‍
3. Wat is het behandeladvies bij blefaritis en droge ogen? Ooglidrandhygiëne; medicatie geeft Fokke zelf nooit. Bij droge ogen draait het om uitleg, eventueel met lubricantia.
4. Welke zalf en pijnstilling adviseer je bij een erosie? Een indifferente zalf met verband, tot de pijn weg is. Voor een betere beoordeling mag je in de praktijk eenmalig verdovende druppels gebruiken, maar geef ze nooit mee. Tegen de pijn hooguit paracetamol, al zal dat weinig doen.
5. Wordt het onderzoek bij de optometrist vergoed? Ja. Bij verwijzing door de huisarts wordt het optometrisch onderzoek vergoed uit de basisverzekering. Wel gaat het eigen risico eraf, tenzij de patiënt jonger is dan 18 jaar of het eigen risico al heeft verbruikt.

Tot slot

De rode draad van het webinar: verwijzen naar de optometrie scheelt tijd. De toegangstijd is veel korter, de assistente kan de verwijzing regelen en als een oogarts toch nodig is, regelt de optometrist dat sneller. Voor goede kwaliteit zijn twee dingen bepalend: de samenwerking tussen huisarts, optometrist of orthoptist én oogarts plus de juiste apparatuur. Denk aan minimaal een OCT-scanner en een aslengtemeter voor myopiecontrole bij kinderen.

Wil je verwijzen?

Wil je als huisarts oogpatiënten via Ksyos verwijzen naar een optometrist of orthoptist in de buurt? Laat je gegevens achter, dan nemen we snel contact met je op.

‍