Webinar: | Valkuilen in de diagnostiek van glaucoom en macula oedeem - verslag en FAQ

‍Veelgestelde vragen

Tijdens het webinar kwamen veel vragen binnen. We hebben de meest gestelde vragen gebundeld met de antwoorden van oogarts Fokke Postema. ‍

Je kunt het document hier downloaden.

Webinarverslag

Glaucoom en macula-oedeem wil je niet missen. Toch gaat het in de praktijk regelmatig mis, niet door gebrek aan kennis, maar door valkuilen die je pas ziet als je ze doorhebt. Tijdens het Ksyos-webinar nam oogarts Fokke Postema, 35 jaar vitreoretinaal specialist en nu verbonden aan Ksyos, de deelnemers mee langs de belangrijkste lessen uit zijn praktijk.

Oogdruk is minder belangrijk dan we dachten

Glaucoom is volgens Postema in de eerste plaats een opticusneuropathie met typische gezichtsvelddefecten. Het ontstaat door een combinatie van risicofactoren: de doorbloeding van de opticus, leeftijd, erfelijkheid, myopie, afkomst en, bewust als laatste genoemd, de oogdruk. Bij een slechte doorbloeding kan een normale druk al schade geven. "Oogdruk is minder belangrijk dan we dachten, maar wel het enige wat we kunnen meten en beïnvloeden."

Vertrouw een oogdrukverschil nooit

Aan de hand van casussen liet Postema zien hoe een genegeerd drukverschil kan uitmonden in een volledig geëxcaveerde papil. Zijn advies: meet bij een verschil eerst opnieuw. Blijft het bestaan, maak dan een dagcurve om 8.00, 12.00 en 16.00 uur. Veel patiënten hebben op één moment van de dag een hoge druk, en dat is vaak precies het moment waarop ze niet op controle komen. En kijk altijd even naar de papil: "Dat gaat heel snel. Doe het dan ook."

De OCT: onmisbaar, maar niet onfeilbaar

Zonder OCT kan een optometrie- of oogartsenpraktijk volgens Postema niet meer. Tegelijk kan de OCT je op het verkeerde been zetten. Anatomische variaties, zoals een afwijkend vaatverloop, een coloboom of een morning glory-papil, passen niet in de normatieve database en geven rode vlaggen terwijl er niets aan de hand is. Ook knipperen, bewegen en cataract leveren onbetrouwbare curves op.

Macula-oedeem: zien wat je niet ziet

Bij macula-oedeem besprak Postema de drie belangrijkste oorzaken: diabetische retinopathie, veneuze occlusies en maculadegeneratie. Een oog met visus 0,6 en een ogenschijnlijk normale fundus bleek op de OCT cystoïd oedeem te hebben. "Blijf op je hoede als je zo'n klein cystetje ziet. Binnen de kortste keren ziet het er heel anders uit." Let ook op het verschil tussen drusen (geelwit, verspreid) en exsudaten (witter, scherp begrensd, in groepjes). En trap niet in outer retinal tubulations: die lijken op cysten, maar doorbehandelen heeft geen zin.

Twee simpele verbeterpunten

De meest voorkomende verbeterpunten zijn verrassend eenvoudig. Postma ziet regelmatig fundusfoto's die niet te beoordelen zijn omdat er niet gedruppeld is: naar zijn schatting zo'n 20% bij de diabetesscreening. In één casus werd een maculagat zelfs aangezien voor amblyopie. Daarnaast zorgen vetvlekken op de cameralens voor gemiste afwijkingen. "Druppelen helpt veel. Je bent niet voor jezelf bezig, maar voor je patiënt."

Vragen tijdens het webinar

De deelnemers stelden veel vragen. Dit waren de meest gestelde:

• Moet je de oogdruk omrekenen op basis van de corneadikte? Nee. Uit onderzoek blijkt dat daar geen betrouwbare relatie voor bestaat. Zet een automatische correctie op de tonometer dus uit. Een dunne cornea geeft wel een hoger glaucoomrisico, en dat neem je mee in je beleid.
• Vanaf welk drukverschil moet je alert zijn? Ongeveer 5 mmHg, mits het verschil bij herhaling blijft. Meet altijd eerst opnieuw; blijft het verschil, maak dan een dagcurve.
• Is de oogdruk 's ochtends hoger? Nee. Hogere drukken komen op elk moment van de dag voor, ook 's avonds.
• Hoe vaak controleer je bij familiaire aanleg? Zonder andere risicofactoren elke vijf jaar. Bij een licht verhoogde druk (rond 25–26 mmHg) elke drie jaar.
• Mag je de oogdruk meten in mydriasis of direct na het uitnemen van contactlenzen? Nee. Dan is er al aan het oog gemanipuleerd, terwijl je juist een basale oogdruk wilt meten.

Tot slot

De rode draad van de avond: neem de tijd om goed te kijken, druppel, en vertrouw niet blind op één meting of één scan. Of zoals Postema het samenvatte: "Glaucoom mag je niet missen."

Werk je als optometrist of orthoptist en wil je samen met Ksyos zorg dichtbij de patiënt leveren? Laat je gegevens achter, dan nemen we snel contact met je op.