KSYOS TeleMedisch Centrum organiseert jaarlijks een studiereis TeleMedicine om actieve zorgverleners te informeren over de laatste stand van zaken met betrekking tot TeleFunctieOnderzoek, TeleConsultatie en TeleMonitoring. En om met hen te discussiëren over de mogelijkheden voor de toekomst.

Wij organiseren deze reizen samen met lokale partijen die actief zijn in TeleMedicine om ervaringen uit te wisselen. Bijvoorbeeld met het Norwegian Centre for TeleMedicine in Tromsø en Spitsbergen in Noorwegen en met de Universita Secondaria di Napoli in Capri en Taormina in Italië.

Het aantal deelnemers groeit jaarlijks, met dit jaar 60 actieve huisartsen, medisch specialisten (cardiologen, dermatologen en longartsen), optometristen en praktijkondersteuners. Als speciale spreker en gast was Guus Schrijvers aanwezig, hoogleraar Public Health van het UMC Utrecht.

Ik geef hier een aantal kenmerkende quotes:

• Thijs Veerman, voorzitter raad van bestuur Star-MDC:
  “Star-MDC en KSYOS willen gezamenlijk naar volledige ondersteuning van de huisarts.”
• Riens Gort, voorzitter Optometristen Collectief Rotterdam:
  “Steeds meer 2e lijns oogzorg kan terug naar de 1e lijn, de optometrist krijgt hierin een steeds grotere rol.”
• Hans Douwes, huisarts Zwartemeer:
  “Door TelePulmonologie is de kwaliteit van het spirogram en dus de behandeling van de patiënt verbeterd. De feedback van de longarts is leerzaam en erg prettig bij complexere casus.”
• Hans Meijer, huisarts te Oost-Souburg:
  “De samenwerking met KSYOS op het gebied van TeleCardiologie ondersteunt de praktische invulling en ontwikkeling van de keten DBC CVRM.”
• Guus Schrijvers, hoogleraar Public Health:
  “Artsen hebben zich altijd al verantwoordelijk gevoeld voor kwaliteit en veiligheid, het zou mooi zijn als ze dat ook meer gaan doen voor doelmatigheid en de gehele maatschappij.”
• Job van der Heijden, promovendus AMC:
  “TeleDermatologie is Best Practice voor een door de huisarts geselecteerde groep patiënten. En zou opgenomen moeten worden in de NHG standaarden.”
• Jan-Paul Ezechiëls, cardioloog Spaarne Ziekenhuis:
  “Fax is uit, TeleConsult is yeah.”
• Luc Verkouteren, huisarts IJmuiden:
  “Fundusscreening werd ingebouwd door KSYOS waar we erg tevreden over zijn. De opkomst van de DM patiënten is enorm veel groter geworden.”
• Ab Bakker, Raad van Commissarissen KSYOS:
  “Deze studiereis bestond uit gedreven voordrachten en zeer geanimeerde discussies. Het belang van TeleMedicine wordt onderkend, maar pas op dat voor de hand liggende punten niet blijven liggen. Een lange termijn visie is belangrijk, maar ook de korte termijn en de praktische aanpak.”

Tijdens de studiereis bleek dat alle betrokkenen veel plezier hebben in de uitvoering van TeleMedicine, het vergroot hun werkplezier. TeleMedicine is tijd en plaats onafhankelijk, en daarmee gemakkelijk. Het versterkt de band tussen de zorgverleners onderling.

Graag bedank ik alle koplopers die ooit als eerste op eigen risico (zonder vergoeding) zijn gestart; dermatologen, huisartsen, zorgverzekeraars, overheid en voorlopers. TeleMedicine heeft grote kansen!

Vandaag passeert KSYOS de grens van 75.000 TeleConsulten. De meest toegepaste en best bestudeerde vorm van TeleConsultatie is TeleDermatologie. KSYOS TeleMedisch Centrum monitort van meet af aan prestatie indicatoren, rapporteert deze naar zorgverzekeraars, zorggroepen en zorginstellingen en stelt deze beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek. Op basis van meer dan 40.000 TeleConsulten is onlangs in de British Journal of Dermatology een prospectief onderzoek gepubliceerd, waaruit blijkt dat wanneer de huisarts een TeleConsult inzet om een fysieke verwijzing te voorkomen 75% van de patiënten ook daadwerkelijk niet fysiek verwezen hoeft te worden. De patiënt kan hierdoor dichtbij huis door de meest daartoe aangewezen zorgverlener, de huisarts, behandeld worden. Tegelijkertijd wordt een gedeelte van de TeleConsulten ingezet voor advies van de medisch specialist. Dit leidt weliswaar tot een aantal verwijzingen die anders niet zou plaatsvinden. De totale reductie in fysieke verwijzingen komt hiermee voor de gehele TeleConsultatie groep op 70%. Door de inzet van TeleConsulten voor advies wordt de zorg in de eerstelijn verbeterd en worden zelfs patiënten verwezen die dat anders niet zouden worden. TeleConsultatie leidt zo tot kwalitatief betere zorg.

De gemiddelde antwoordtijd van de dermatoloog is 4.7 uur. Vergeleken met de gemiddelde wachttijden voor fysieke bezoeken leidt TeleConsultatie tot snellere, betere zorg. Dit wordt versterkt door het leereffect van TeleConsultatie. In meer dan 90% van de TeleConsulten geeft de huisarts aan (veel) van het TeleConsult geleerd te hebben. Het leereffect leidt weer tot een daling van het aantal TeleConsulten op de langere termijn.

Het voorkomen van fysieke verwijzingen door TeleConsulten en het op termijn verminderen van het aantal TeleConsulten door leereffect leidt tot een substantiële kostenbesparing.

Bij het definiëren van Best Practice als sneller betere zorg dichtbij de patiënt tegen lagere kosten voldoet TeleDermatologie aan alle criteria. Inmiddels blijkt dat hetzelfde geldt voor TeleOogheelkunde, TeleCardiologie en TelePulmonologie. Verder blijkt dat bij aanvang van een nieuwe dienst relatief meer TeleConsulten voor advies worden ingezet. Dit aantal vermindert door het leereffect.

Wij stellen dat TeleConsultatie na selectie door de huisarts als Best Practice beschouwd kan worden.

Sinds 2010 werkt KSYOS op verschillende plaatsen in het Verenigd Koninkrijk. We zijn begonnen met een aantal kleine pilots om te onderzoeken of het TeleDermatologie Consultatie Systeem ook in Engeland goed inzetbaar is. Dit bleek al snel zo te zijn. Op verzoek van een aantal zorggroepen heeft KSYOS haar activiteiten opgeschaald op vergelijkbare wijze zoals wij dat 5 jaar geleden in Nederland gedaan hebben, met een reeks nascholingsavonden en persoonlijke implementatie in de praktijk. Hierbij leveren wij de gehele inrichting met veilige en gebruiksvriendelijke software, installatie van de fotocamera, educatie in de praktijk en helpdesk, monitoren en rapporteren van prestatie indicatoren. Inmiddels werken wij met meer dan 400 huisartsen in verschillende regio’s. Zie ook onze website: www.KSYOS.co.uk.

De resultaten (op basis van de eerste 500 TeleDermatologie Consulten) zijn vergelijkbaar: 70% van de patiënten hoeft niet meer naar het ziekenhuis, antwoord binnen een dag en in meer dan 80% van de TeleConsulten meldt de huisarts een (groot) leereffect te hebben ervaren. De besparing van 50% komt in Engeland ten goede aan de zorggroepen, omdat zij het ziekenhuis betalen voor een fysieke verwijzing. De resultaten zijn door dermatoloog Saul Halpern gepresenteerd tijdens het jaarcongres van de British Association of Dermatologists en op het International Congress of Telehealth and Telecare.

Elf uur vliegen is een mooie aanleiding om het World Congress of Dermatology in Seoul te overdenken. Een geweldige binnenkomer was dat professor Stingl in de plenaire sessie als belangrijkste ontwikkelingen voor de komende jaren gentherapie, TeleDermatologie en esthetische dermatologie noemt. Daar ben ik het natuurlijk mee eens.

Op het TeleDermatologie symposium bleek dat TeleDermatologie inmiddels wereldwijd wordt toegepast met Nederland, Nieuw Zeeland, Australië en Alaska als voorlopers. Opvallend is dat Nederland als dichtbevolkt land zo’n prominente plaats inneemt. Maar ook in andere landen zoals het Verenigd Koninkrijk en Spanje begint het besef door te dringen dat TeleDermatologie een waardevolle bijdrage levert aan het bereikbaar houden van de zorg bij een vergrijzende bevolking.

Als voorzitter van de International Society of TeleDermatology (www.teledermatology-society.org en www.telederm2010.com) was ik gevraagd om over de Nederlandse ervaringen te rapporteren. Omdat KSYOS haar prestatie-indicatoren publiceert, kon ik op basis van 60.000 TeleConsulten aantonen dat:

- indien TeleDermatologie ingezet wordt ter voorkoming van een fysieke verwijzing het 75% daadwerkelijk voorkomt;
- ongeveer 30% van de TeleConsulten ingezet wordt voor advies (kwaliteitsverbetering);
- de dermatoloog gemiddeld na 4.7 uur antwoordt (sneller betere zorg);
- de huisarts in 93% van de gevallen een leereffect ervaart;
- TeleDermatologie leidt tot een kostenbesparing van minimaal 35%.

Dat werd enthousiast ontvangen. Inmiddels heeft dit geleid tot uitbreiding van KSYOS TeleDermatologie in het Verenigd Koninkrijk waar wij in drie maanden tijd 500 huisartsen aangesloten hebben. Wij hopen hiermee ook buiten Nederland een bijdrage aan betere zorg te kunnen leveren.